Yalan Söyleyen Birinin Beyninde Neler Oluyor?

Yalan Söylemenin Psikolojik ve Nörolojik Açıklaması

Hepimizhayatımızda küçük de olsa yalanlar söylemişizdir. Çocukkensöylediğiniz vazoyu kırmadığınız yalanı, ergenliktearkadaşınızın evinde kalmak için ailenize söylediğiniz yalan,üniversitedeyken babanızdan para almak için uydurduğunuz yalanlarveya yetişkinlikdöneminde akrabalara ‘ayıp olmasın’ diye söylenen onlarca pembe yalan…

İnsanınyalan söylemesi, evrimsel olarak düşünüldüğünde bir savunma mekanizması olabilir.İnsanın korunmak ve kendini rahat ettirmek için beynin ürettiğibahaneler olabilir. İnsanlar bu yalanları kendi içerisinde büyükveya küçük diye ayırmış olsa bile yalan yalandır aslında. Buyazımızda yalan söylemenin hem psikolojik hem de nörolojiktaraflarını inceleyeceğiz.

Yalan Söylemenin Psikolojik İncelemesi

Kendinize söylediğiniz yalanları hiç düşündünüz mü? Başkalarına söylediğiniz oldukça fazla yalan için kendinize bir liste hazırlayabilirsiniz. Kız arkadaşına; lisede sınıfın en başarılı öğrencisi olduğun yalanını, erkek arkadaşına; ailenin zengin olduğu yalanını, öğretmenine ise; annenin ve babanın maddi durumunun kötü olduğunu yalanını söyleyebilirsin. O zaman erkek ve kız arkadaşının öğretmenin ile görüşmemesi gerekecektir. Söylediğiniz yalanları iyi öğrenip karıştırmamanız gerekir. Bir süre sonra söylediğiniz yalanlara inanıp böyle bir durum olmasa dahi yaşanmış varsayabilirisiniz. Hatıralarınız değişir ve söylediğiniz yalanlar gibi yaşadığınızı varsayabilirsiniz.

Bu durum eğer hoşumuza giderse, geçmiş olsun artık çünkü siz bir ‘mitomani’siniz. Bu psikolojik bir rahatsızlıktır. Birey kendini bu durumdan alıkoyamaz ve bir daha yalan söylemeyeceği için kendine söz verse de devam eder. Bu yalanlar aslında gelişigüzeldir. Önceden planlanmış yalanlar değildir bu yüzden bir mitomanik kendini belli edebilir; zaten böyle insanlar çevremizde çoktur. Düşünün, ''Bence yalan söylüyor, dediklerine hiç inanmıyorum attığı çok belli'' gibi sözler söylemişsinizdir bir mitomanik arkadaşınıza.

Dürtübozukluğu olduğu için birey bu durumda kendini kontrol edemez. Budurum kleptomaniye benzetilebilir. Birey kendini kontrol edemediğiiçin çok zengin olsa bile bir şeyler çalmak, hırsızlık yapmakister. Bu durumun psikolojik açıklaması ise; bireyin kendiiçindeki boşluğu doldurmak için beyin/algı boşluğunudoldurarak rahatlamaya çalışmasıdır.

Buboşluk hafıza boşluğuolabilir. Ya da Freudyen bakış açısı ile olaya bakarsak; bireyçocukluk döneminde yaşadığı o aşağılanmış, psikoseksüelgelişim evrelerinde eksik ve gelişmemiş evrelerinden mahrumkaldığı için bu durumu yaşıyor olabilir. Çünkü uzun süreli hafıza kapasitesi sınırsızdır. Biz farkında olmasak bileçocukken yaşadığımız o kötü olaylar bize bir şekilde görünürve biz de bu boşluğu doldurmaya çalışırız.

Peki,Yalan Söyleyen Birinin Beyninde Neler Oluyor?

YalanSöylerken Aktif Olan Bölgelerden Biri 'Amigdala'dır

Öncelikle konuyu daha iyi anlamak için limbik sistemin iç taraflarında yeralan amigdala bölümünün ne işe yaradığını anlamak gerekir.Kendi içerisinde ayrılan bölümler aslında farklı duygularıkontrol eder ve temelde öfke ve korku durumunu sağlar. Yapılandeneylerde, amigdalası alınan farelerde korku ve öfkeninkaybolduğu görülmüştür. Amigdalası çıkarılan farelerdehiperseksüalizm görülmüştür. Hiperseksüalizm, kendi sağlığınıdüşünmeksizin seks yapma isteği veya seks yapma hastalığıdır.Bu tür bireylerde kendilerini ait ev veya odalar tutup bütün birgün boyunca mastürbasyonyapmaları olasıdır.

Bahsettiğimizmitomani durumunda, bireyin ilk başlarda söylediği yalanlarsırasında amigdalası oldukça büyük bir aktiflik göstermektedir.Amigdala ilk başlarda çok aktif olurken bir süre sonra töleransgöstermeye başlar. Bu durum bireyde bir alışkanlık olduğunugösterir. Aslında bu durum kötüye işarettir çünkü yalansöyleyen kişinin aktif olan amigdalası bireyde tedirginlik, şüpheve endişe ile başlarken ilerleyen zamanlarda bu şüpheler artıkyeteri derecede çıkamayacağı için birey kolaylıkla rahat yalansöyleyebilecektir.

Amigdaladuygusal belleği de içerisinde barındırır. Olayların duyguyailişkin kısımları burada depolanır. Travmalar veya kötü anılarburada depolanarak hipokampüsle bağlantısı sonucu travma geçirmedurumu ortaya çıkabilir. Burası uzun süreli belleğinbölümlerinden birisi olabilir. Sonuçta uzun süreli bellekkapasitesi sınırsız, çoğu bellek türünü içinde barındıran(epizodik, semantik ve prosedürel) bir türdür.

Amigdalanınise epizodik bellek türünde oldukça aktif çalışması olasıdır.Yalan söyleme durumu ise bununla ilişkilendirilebilir. Yalansöyleme durumu bir aşağılık kompleksinden doğuyor ise, aşağılıkkompleksi bir emosyon (duygu) çeşidi içerir. Bu olumsuz duygularise amigdalanın durum içinde aktifliği sonucu, bireyde yalansöyleme durumu ortaya çıkabilir. Yani amigdala, sizin büyük yada küçük herhangi bir yalan söylemenizde oldukça aktif roloynayan bir beyin bölümüdür.

Diğer Bir Aktif Bölge: Boz Madde

Boz/Grimadde beyinde nöronları, oligodendrositleri ve glia hücreleribulunduran ve beynin %85’ni oluşturan bölümdür. Yalansöylerken, bu boz maddede azalma görülür. Yani neredeyse birnöron kaybı görebilme ihtimali vardır. Yapılan araştırmalarsonucu sürekli yalan söyleyen kişilerin beyinlerinde %14 boz maddekaybı görülmüştür. Ak madde, beyinde nöronlar arası iletişimkurmaya yarayan boz maddenin kardeşidir.

Yalan söyleyen kişilerde prefrontal korteks bölümlerinde %22 ve %26 arasında nöroplastisite (nöron oluşumu, akson uzantısı çoğalımı) olduğu görülmüştür. 


Sonuç

Bu yapılan çalışmadan şunları çıkarabiliriz; yalan söyleyen kişiler yalan söyleme becerisini kullanmak için kendisini, yaşantısını ve olayları hayatı ile bağdaştırma becerisini kullanır. O yüzden yalan söyleyen kişi kendi fikirleri ve yaşantısı hakkında oldukça fazla bağlantı kurarak yalan söyleyebilir. Çoğumuzun “Yalan kötü bir şey biliyorum, fakat arada pembe yalanlar söylemenin neresi kötü” dese de, bu durum görüldüğü üzere bizi yalan söylemeye alıştırıyor ve daha büyük yalanlar söylettirebiliyor.



Kaynak:

Evrimağacı

uzun süreli hafıza yalan söyleyenlerin beyni beyin psikolojik nörolojik prefrontal kortek korteks akson Yalan Söyleyen Birinin Beyninde Neler Oluyor pembe yalan yalan söyleme yalan söylemek yalan nasıl söylenir