Mitoz Bölünme Nedir? Evreleri Nelerdir?

Aklınıza gelebilecek bütün canlılarda bulunan bölünme şeklidir. Yani hepimizin bildiği tek hücreli canlı amipten tutun, bitkiler, hayvanlar ve insanlarda bu bölünme şekli vardır.

Mitoz Bölünme

Mitoz bölünme tek hücreli mikro organizmaların üremesini sağlarken çok hücreli gelişmiş canlıların büyüme, gelişme, onarım gibi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesini sağlar. Örneğin ; kemiklerin enine ve boyuna büyümesi, yaraların iyileşmesi, vücut büyüklüğünün artması vb... Mitoz bölünme özellikle bebeklerde, çocuklarda ve ergenlik döneminde oldukça fazla gerçekleşmektedir. İlerleyen yaşlarda ise daha az gerçekleşmektedir.

Mitoz bölünmeyle yaşlanmış ve yaralanmış hücreler yerine yeni hücreler meydana gelmektedir.  Canlılarda büyüme denildiğinde temelinin mitoz bölünme olduğu unutulmamalıdır. Mitoz bölünmeyle hücre sayısında artış meydana gelir böylelikle büyüme gerçekleşir. Mitoz bölünme olgun bir hücrenin bölünmesiyle iki yavru hücreyi oluşturur. Ayrıca mitoz tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar.

Hücreler bölünme öncesi bir hazırlık evresi geçirmektedir. İki mitoz arasındaki bu evreye interfaz evresi denilmektedir. İnterfaz hazırlık evresidir ve esas evre bu değildir. İnterfaz canlılarda normal yaşam evresidir. İnterfazda biyokimyasal tepkilerden tutun, beslenme büyüme gibi olaylar bu evrede gerçekleşmektedir.Hücrenin bu hazırlık evresi ve bölünmesine kadar birtakım bölünmeye ait olaylar başlar.

Bu evrede görülen başlıca değişiklikler şunlardır:

* DNA (Deoksiribo Nükleik Asit ) kendisini eşlerken.Kalıtsal madde miktarı ise iki katına çıkar.

* Kromozomun eşlenmesi ile iki iplikli hale gelen kromozomun her bir ipliğine kromatit denir.Kromatitler birbirlerine sentromerlerle bağlıdır.

* Sentroiller yani hücre bölünmesinde görevli olan yapılar kendisini eşler.

* Hücrede ATP ( Adenozin Tri Fosfat)  sentezi yani enerji,RNA ( Ribo Nükleik Asit ),protein sentezi,büyüme gibi metabolik faaliyetler çok hızlıdır.

Hücre Bölünmesi : Çekirdek bölünmeden önce interfaz dediğimiz bir hazırlık evresi geçirir hazırlık evresinden sonra sırasıyla; profaz,metafaz,anafaz,telofaz evreleri birbirini takip eder. 

Profaz : Ağsı bir yapı gösteren kromatin ipliği,helezon şeklinde kıvrılarak kısalıp kalınlaşır ve kromozomları oluşturur.Kromozomlar profaz evresinde görülebilir duruma gelir.İnterfazda eşlenen sentroiller (hayvan hücresinde) aynı kutuplara giderken aralarında iğ iplikleri oluşur.Profaz evresinin sonuna doğru çekirdek zarı ve çekirdekçiğin erimeye başladığı görülür.

Metafaz : İğ ipliklerine tutunan kromozomlar hücrenin ekvator düzlemine dizilir.Kromozomların en belirgin görüldüğü evre metafaz evresidir.Her bir kromozomun sentromeri belirgin olarak ikiye bölünür ve kromatitler tam olarak birbirinden ayrılır.Sentromerlerin ayrılması bütün kromatitlerde aynı zamandadır.Kromatitler sentromerleri ile iğ ipliklerine tutunurlar ve zıt kutuplara gitmek üzere harekete geçerler.

Anafaz evresinde :  Kromatitlerin kutuplara hareketi tam olarak bu evrede görülür.Kromatitler birbirinden ayrıldıktan sonra kardeş kromozomlar olarak adlandırılırlar.Hücre boğumlanmaya başlar.Kardeş kromozomlar kutuplara ulaştığı anda anafaz evresi tamamlanır.

Telofaz evresinde: Sitoplazma bölünmesi tamamlanır. Birbirinin aynısı olan iki yavru hücre oluşur çekirdek zarı ve çekirdekçik yeniden oluşmaya başlar. Kromozomlar tekrar uzayıp incelerek kromatin iplikleri oluşturur. 

Sitoplazma Bölünmesi : Çekirdek bölünmesi tamamlanınca hücre sitoplazma bölünmesi geçirir.Sitoplazma bölünmesi bitki ve hayvan hücresinde farklılık gösterir.Hayvan hücresinde sitoplazma bölünmesi boğumlanma ile gerçekleşir. Bunun nedeni hayvan hücresindeki hücre zarı boğumlanmaya ve bölünmeye müsaittir. Ancak bitki hücrelerinde hücre zarı ile birlikte hücre çeperi ( hücre duvarı ) bulunduğu için boğumlanmaya müsait değildir. Bu nedenle bitki hücresinin tam ortasından '' Ara lamel '' oluşturularak hücre tam orta çizgiden ve içerden bölünür. Böylece iki yavru hücre meydana gelir.

mitoz bölünme evreleri 7.ve 8. sınıf öğrenciler için mitoz bölünme ve evreleri